Woensdag 4 november zit ik in de koffiekamer van de Oranjekazerne bij toeval naast Mike een kopje koffie te drinken. ‘Ik heb misschien een interessant artikel over het trainen van het Nederlandse polocrosseteam.’ Mike zal de vraagtekens in mijn ogen gezien hebben. Polocrosse blijkt een dynamische teamsport te paard die het beste kan worden omschreven als een combinatie van polo en lacrosse. Ik ben heel geïnteresseerd in zeer diverse sporten maar wist dus niet dat dit een wereldwijd bedreven sport is.
Na Lofer (shorttrackteam) en Roosendaal (rugbydames) hieronder een derde artikel waarin de kennis en vaardigheden van onze militaire sportinstructeurs van grote toegevoegde waarde blijken te zijn in de topsport.

Wat hebben een militair onder operationele druk en een topsporter tijdens een beslissende wedstrijd met elkaar gemeen? Meer dan je denkt.
Beiden moeten kunnen presteren wanneer spanning oploopt, omstandigheden veranderen en fouten directe gevolgen hebben. Maar wat gebeurt er wanneer we de mentale vaardigheden die we binnen Defensie trainen, vertalen naar de internationale wedstrijdsport? En misschien nog interessanter: wat blijft daarvan overeind wanneer het er om gaat?
Op 7 mei 2026 verzorgden wij vanuit de LO&Sportgroep Generaal Spoorkazerne (GSK) in Ermelo een bijzondere trainingsdag voor spelers van het Nederlandse polocrosseteam. De spelers bereidden zich voor op een internationaal toernooi in Zambia, waar zij onderdeel zouden uitmaken van een samengesteld Europees team.
De uitdaging was duidelijk. Spelers die verspreid door Europa wonen, nauwelijks samen trainen en binnen korte tijd als eenheid moeten presteren tegen tegenstanders van wereldniveau. De ideale omstandigheden om de meerwaarde van militaire mentale vaardigheden zichtbaar te maken.

Presteren onder druk begint tussen de oren
Binnen Defensie weten we dat fysieke fitheid alleen niet voldoende is om onder druk te blijven functioneren. Mentale vaardigheden, zoals spanningsregulatie, emotieregulatie en focus, zijn minstens zo belangrijk.
Dat geldt ook voor topsporters. Tijdens trainingen gaat vaak alles vanzelf. Maar zodra de wedstrijddruk toeneemt, veranderen gedachten, stijgt de spanning en verschuift de aandacht van de taak naar mogelijke fouten of de einduitslag. Tijdens de trainingsdag op de Generaal Spoorkazerne maakten we dit proces inzichtelijk met onder andere het 5G-model, de aandachtcirkels van Eberspächer en ademhalingsstrategieën. Vervolgens brachten we deze vaardigheden direct in de praktijk.
Op de klimtoren werden deelnemers bewust geconfronteerd met spanning, onzekerheid en verlies van controle. Het doel was niet om de hoogste evenwichtsbalk te bereiken, maar om te herkennen wat spanning met je doet en hoe je vervolgens bewust kunt blijven handelen, als individu en als groep.
Daarnaast lieten we deelnemers (vanuit de filosofie "constraints led approach") ervaren hoe variatie, veelzijdigheid en trainingsbeperkingen het aanpassingsvermogen vergroten. Niet alles vooraf perfect organiseren, maar juist motorisch leren omgaan met het onverwachte. Een principe dat zowel binnen militaire inzet als in de topsport van grote waarde is.

Zambia: waar theorie werkelijkheid wordt
Enkele weken later reisde ik vanuit mijn achtergrond als militair sportinstructeur en via mijn eigen onderneming mee naar Zambia om het team tijdens het toernooi te ondersteunen.
Daar werd duidelijk hoe groot de uitdaging werkelijk was. Het door heel Europa verspreidde team nam het op tegen een tegenstander die dagelijks samen trainde en zich had gekwalificeerd voor de World Cup. Onze spelers moesten niet alleen omgaan met wedstrijdspanning en een verschil in ervaring, maar ook in korte tijd vertrouwen en samenwerking opbouwen. Zo moesten de speler binnen korte tijd één worden met een paard van de tegenstander, alsof Max Verstappen tijdens de grand prix de F-1 auto leent van zijn grootste rivaal.
Vanuit mijn rol als "Zo noem ik het zelf: performance coach" ondersteunde ik spelers met individuele gesprekken over spanning, focus, zelfvertrouwen en strategieën t.b.v. wedstrijdvoorbereiding. Soms waren slechts enkele minuten beschikbaar. Juist dan moet je als begeleider kunnen terugvallen op eenvoudige, direct toepasbare mentale strategieën.
Maar gaandeweg ontdekte ik dat onze grootste uitdaging niet alleen bij de individuele mentale vaardigheden lag. Hoe maak je van een groep goede sporters een hechte eenheid, wanneer winnen allerminst vanzelfsprekend is?

One. Two. Ubuntu!
Vanuit die gedachte ontstond een bijzonder initiatief. Ik introduceerde een teamlied en later het motto One. Two. Ubuntu!
Ubuntu is een Afrikaanse levensfilosofie die staat voor: 'Ik ben omdat wij zijn.' Een eenvoudige boodschap met een krachtige betekenis. Je staat er niet alleen voor. Je maakt deel uit van een team.
Voorafgaand aan de wedstrijden gebruikten we het motto tijdens de warming-up. Wat voorzichtig begon, groeide uit tot een krachtige gezamenlijke kreet die over het wedstrijdveld klonk. Spelers, coaches, verzorgers en management deden mee. Het werd een ritueel dat spanning hielp omzetten in energie, vertrouwen en verbondenheid.

Na een zware eerste nederlaag van 31-3 werd de mentale weerbaarheid van het team direct op de proef gesteld. Hoe reageer je wanneer de werkelijkheid harder aankomt dan verwacht? De volgende dag gebruikte ik een eenvoudige oefening met potloden om de betekenis van Ubuntu tastbaar te maken. Eén potlood was gemakkelijk te breken. Een complete bundel bleek vrijwel onmogelijk te breken.
De boodschap was duidelijk: individueel ben je kwetsbaar, samen sta je sterker. Die dag verloor het team opnieuw tegen dezelfde tegenstander, maar met 21-12 was er een duidelijk andere wedstrijd zichtbaar. De spelers toonden meer vertrouwen, energie en onderlinge verbondenheid.
Of deze verbetering volledig aan onze mentale begeleiding te danken was? Natuurlijk niet. Maar de verandering in teambeleving was onmiskenbaar.

De grootste overwinning stond niet op het scorebord
Wat mij persoonlijk het meest raakte, was wat er buiten het wedstrijdveld gebeurde. Tijdens gezamenlijke gesprekken rond het kampvuur reflecteerden spelers op hun prestaties, deelden ze teleurstellingen en groeide het onderlinge vertrouwen.
Onze Australische-coach vertelde dat hij nog nooit zo'n teamspirit had meegemaakt. Spelers spraken over kippenvel tijdens de warming-up. En ondanks de nederlagen vierde het team na afloop gezamenlijk wat het had opgebouwd.
Daar werd voor mij opnieuw bevestigd wat we binnen de LO&Sportorganisatie dagelijks proberen te ontwikkelen. Mentale weerbaarheid begint bij het individu, maar wordt versterkt door het collectief.
Of het nu gaat om een militaire eenheid die onder druk moet samenwerken of een sportteam dat tegen een sterkere tegenstander aantreedt: vertrouwen, onderlinge verbondenheid, aanpassingsvermogen en mentale vaardigheden bepalen mede hoe effectief een team blijft functioneren.

De kracht van LO&Sport: meer dan fysieke training
Deze ervaring laat zien hoe waardevol onze kennis en expertise als militaire sportinstructeurs ook buiten Defensie kunnen zijn. Wij trainen niet uitsluitend fysieke vaardigheden. Wij creëren omstandigheden waarin mensen leren omgaan met spanning, grenzen verleggen en als team blijven functioneren wanneer het moeilijk wordt.
De kracht zit in de combinatie van fysieke vorming, mentale weerbaarheid en teamontwikkeling. Van het herkennen van spanning op een klimtoren in Ermelo tot het toepassen van die inzichten tijdens een internationale wedstrijd in Zambia.
Voor mij persoonlijk was deze ervaring een bevestiging van de waarde van ons vakmanschap als LO&S instructeur. Met mijn militaire achtergrond kon ik niet alleen individuele sporters ondersteunen, maar ook bijdragen aan het ontstaan van een teamcultuur waarin moed, toewijding, veerkracht en vooral trots centraal stonden.

En misschien is dat wel de belangrijkste les die ik uit Zambia heb meegenomen:
Je kunt een wedstrijd verliezen en toch als team sterker terugkomen. Want echte mentale weerbaarheid blijkt niet alleen uit hoe je presteert wanneer alles goed gaat, maar vooral uit hoe je samen reageert wanneer het tegenzit.

Rule your mind or it will rule you.
One. Two. Ubuntu!

Publicatiedatum: 06 november 2026