Vrienden van het dienstvak LO&Sport
 

VIJFKAMP-HISTORIE NABRANDER
INTERVIEW BART DE HAAS
5 KAMP GOES GLOBAL

Door André Wijnberger



Het World Wide Web doet weer goed zijn werk!

In december hebben we mijn laatste interview over de Militaire Vijfkamp gepubliceerd met Eric Hoek in de hoofdrol. We plakken er toch nog een interview aan vast, en ik denk wel een heel bijzondere versie. Hoofdpersoon is Bart de Haas, sinds begin jaren 90 woonachtig in Atlin, Canada, Brits Colombia om precies te zijn op 59,5 graden Noorder Breedte, waar 5 maanden per jaar sneeuw kan liggen, 700 meter boven de zeespiegel. Bart (inmiddels 75 jaar jong) had mijn interview met Peter Rommelse gelezen en reageerde op de FFA website naar René de Jager om donateur te worden van de Stichting vrienden van de Sport. Vriend en gewaardeerde collega René zette dit bericht door naar Paul Lindeboom aka Redacteur Sport en vriend Paul sluisde het bericht door naar mij.

Eind februari naar Wassenaar gereden, waar Bart de Haas, zijn vrouw Karin en dochter Lisa sinds december 2020 verblijven, stomweg nog steeds hier vanwege Corona. Er gaat namelijk tot eind maart voorlopig geen vlucht naar Canada.....

Het huis van Bart

Doopceel

Bart is in 1946 in Rotterdam geboren, begin jaren ‘50 naar Hilversum verhuisd waar hij al vroeg de natuur opzoekt en ook konijnen vangt met strikken, thuis hadden ze het niet breed en een stukje vlees is toch wel fijn!

Zijn grote inspiratiebron is het boek van Eric Collier ‘Three against the Wilderness’. Bart vindt dit zo’n mooi boek dat hij in 1962 op eigen houtje naar Canada gaat en de schrijver bezoekt. Op de vlucht naar Canada zit hij naast mevrouw Miep Visser en die helpt hem aan een baantje in Vancouver, zodat hij weer geld kan sparen voor de rest van zijn reis.
Canada is een immens groot land, Vancouver ligt op meer dan 700 kilometer van de woonplaats van de schrijver (Eric Collier). Atlin, zijn huidige woonplaats, ligt 2600 km ten noorden van Vancouver. Bart heeft destijds, naast zijn ticket van 475 gulden, nog net een slaapzak en een tent kunnen kopen en zijn visum bij de Canadese Ambassade voor een prikkie kunnen regelen. Uiteindelijk belandt Bart bij de schrijver van het boek en vanaf dat moment heeft hij Canada in zijn hart gesloten.

Militaire bestaan

Als broekie van 17 jaar gaat Bart in dienst in bij de Luchtmacht, waar hij via wat omzwervingen instructeur wordt voor militaire opleidingen, en later wordt hij ook schietinstructeur. In de periodes dat er geen lichtingen zijn, gaat hij meerdere malen naar Canada om daar in het wild te leven en ook bijvoorbeeld 3 maanden de bush in te gaan met alleen een rugzak, slaapzak, pannetje en vishengel, en soms met pijl en boog c.q. geweer.
In 1991 verliest hij zijn rugzak bij een rivier oversteek en is hij vrijwel alles kwijt. Een heel harde leerschool die hem gevormd heeft en waar hij zijn hele leven ook profijt van heeft.

In 1969 (hij is inmiddels scherpschutter op pistool, geweer en pm uzi) komt hij in Schaarsbergen in contact met Dick van Winden, destijds trainer van de vijfkampploeg. Hij doet eerst mee aan de ZMV (Zware Militaire Vaardigheden) en scoort 4587,9 punten, daarmee selecteert hij zich voor de ploeg en hij draait daarin 5 jaar mee. Teamgenoten zijn onder andere Bert Klop, Arjan Guikema, Jan Gaasbeek, Frans Bultink, Joop Jansen, Ben Mulder, Bert Mühris, Hans de Leeuw, Peter Rommelse en teamleiding naast Dick van Winden ook Leen Pfrommer, met wie ik ook een interview heb gedaan. Mooi is dat de mannen 50 jaar na dato nog steeds contact met elkaar hebben, alleen Bert Klop is helaas erg vroeg overleden. Er was ook een reünie gepland deze periode, maar die is vooralsnog niet doorgegaan, kan hopelijk nog wel voordat Bart weer vertrekt naar Canada.

Hij doet mee aan Wereldkampioenschappen in deze mooie sport in Wiener Neustadt, Orebro en Skive. Mooie korte anekdote: in Wiener Neustadt bij het handgranaatwerpen ging hij nogal de mist in en vraagt hij aan Dick of hij nog meer granaten mag hebben, daar waar je er voor de proef uiteraard 16 tot je beschikking hebt 😂. Quote Bart “Dick zei nog: hier heb je nog een kist granaten, doe nog een poging “en Bart gooide de hele kist over de muur, van een 7 e plaats direct naar een 67 e plaats. Daaraan dankt hij ook zijn bijnaam: ‘handgranaten Bartje’ Andere bijnamen: Zoef, Chimp(ansee), Snifferbunny/Snuffelhaas  -Bart rook altijd aan keutels om te weten wat het dier gegeten had-, Pistolen Bartje (tijdens schietdagen oefende Bart tijdens lunchtijd met andere kaderleden de pistool scherpschuttersproeven, maar dan op 100 meter. Dat leverde een grote trefzekerheid op maar ook een keer 14 dagen licht arrest want schieten met pistool was verder dan 25 meter niet toegestaan. “Dank zij deze wild-west-oefeningen werd ik wel 2e op de krijgsmacht-scherpschutterskampioenschappen.” 

Bart staat op de foto als tweede linksboven naast Frans Bultink, Peter Rommelse staat uiterst rechts.

Basis voor later

Bart geeft meerdere malen duidelijk aan dat de basis van zijn bestaan in de rest van zijn leven gevormd wordt door vooral de discipline om te trainen. Hij bekwaamd zich steeds verder in het schieten en schrijft handboeken voor schietopleidingen op het ISK/voor de Luchtmacht,

waar hij onder andere met Piet Veulings werkt (dat was rond 1993, tijdens zijn Natres tijd, hij was res elnt, toen geen beroeps meer, voor zijn bijdrage aan de opleiding schutter lange afstand voor de pas opgerichte Luchtmobiele Brigade).

Hij stapt nog over naar de Landmacht, maar langzamerhand begint hij zich te ergeren aan een gebrek aan discipline. Daarnaast is de hoeveelheid groeiende regels binnen de Krijgsmacht ook een soort stoorzender en na 16 jaar beroeps geweest te zijn, stapt hij eruit. In 1980 gaat hij bij een meubelbedrijf werken, en in 1986 wordt hij door de TROS benaderd of hij als regionaal bestuurder daar wil komen werken. Dat doet hij en werkt achter de schermen samen met tv-grootheden als Astrid Joosten, Linda de Mol, Ivo Niehe, Tineke Verburg, Ralph Inbar en Martin Gaus. In de wereld buiten Defensie mist hij vooral de teamspirit en het kameraadschap.

Het outdoor bloed blijft echter stromen en hij begint in Canada in 1996 zijn eigen outdoor bedrijf. Hij verzorgt daar trainingen op verzoek van de Canadese autoriteiten voor gidsen in de wildernis. Tot zijn klanten behoren vooral Nederlanders en Belgen, waaronder ook veel militairen! Hij is een specialist in survival en zijn syllabus (uiteraard zelf ontwikkeld) van 100 dagen bevat alle elementen om de mensen zeer gedegen op te leiden. (Een deel van de opleiding gaat hij nu op de Elementary en Junior High school geven om de jeugd voor te bereiden op het ‘wildernis bestaan’.)

Diversiteit

Voordat mensen echter kunnen starten, worden ze in Nederland getest op een aantal aspecten: zowel fysiek als ook mentaal moet je heel wat in je mars hebben om te mogen starten: naast de fysieke testen moet je ook op het gebied van meteo, navigatie en wiskunde laten zien waartoe je in staat bent.

Tijdens de training in Canada, waar je vanuit zijn prachtig gelegen huis een fantastisch uitzicht hebt, ondergaat de cursist looptrainingen, leiderschapstraining onder extreme omstandigheden, navigatie met en zonder hulpmiddelen, meteo, zwemtrainingen /rivercrossings, kano en kajakvaren en reddingstechnieken, bergreddingstechnieken, pijl en boogschieten, vuur maken, wilderness first aid, eetbare planten, jagen met pijl en boog en nog veel meer! (Ruim 60 van de 100 dagen was praktijk in de wildernis.)

Bart heeft ook de beschikking over een eigen schietbaan en een geïmproviseerde hindernisbaan. Die wordt niet alleen gebruikt door de cursisten, maar ook nu nog door Bart zelf !

Hij leidt 10 - 12 mensen per keer op en kan daar goed van leven, hier is hij inmiddels mee gestopt. Tussendoor vertelt Bart dat je voor 25 dollar per jaar 1 eland mag schieten om in je eigen vleesbehoefte te kunnen voorzien, waarbij hij nadrukkelijk aangeeft dat je nooit een koe mag schieten, om te voorkomen dat er ook een jong sneuvelt. Een gemiddelde stier levert meer dan 400 kg vlees op, dus dat is ook meer dan voldoende!

Het examen van zijn training bestond uit een 3-weekse survivaltocht over grote afstand (150-200 km na een dropping met watervliegtuig midden in de wildernis), waarbij je met zeer beperkte middelen op pad gaat (zonder kaart, kompas, gps en proviand). 

Indianen

Bart geeft aan heel veel te hebben geleerd van Indianen, specifiek behorend tot de Tlingit (spreek uit klinkit) stam. Een emotioneel moment wanneer hij verteld dat zijn grote leermeester niet lang geleden is overleden. (Update 08 maart: "de naam van zijn overleden Tlingit bloedbroeder was Harry Carlick, zijn indiaanse naam was Chaank y Cheez".) Zij hebben Bart geleerd zijn zintuigen te ontwikkelen en in te zetten op bijzondere wijze. Zij weten feilloos waar bijvoorbeeld beren in de omgeving zitten en voelen aan waar er eventueel gevaar op de loer ligt. Hoe/waar vang ik de beste zalm (volg de beren), waar loopt een eland (volg de wilgen en moerassen, hij eet dagelijks 40 kg groenvoer), wat voor gebeurtenis staat mij te wachten ? wat leer ik uit het gedrag, relatie en samenwerking van raaf en wolf, eland en forel en andere dieren en planten (als een eland een bad neemt om zich van de muskieten te verlossen, vieren de forellen feest en Bart daarna van een heerlijke forel). Echt helemaal back to nature dus, hoe mooi is dat!?

“Toen ik voor Eyeworks naar Afrika, Kenia ging om Marc Marie Huijbregts te gidsen, was ik daar al een paar maanden eerder om het terrein te verkennen en om o.a. leeuwen, olifanten, buffels op te sporen en te besluipen. Een Masai man genaamd Olikipanoi vergezelde mij omdat er geen kaarten beschikbaar waren (ik heb het toen zelf maar in kaart gebracht). Op een dag was ik bezig met het bestuderen van leeuwenprenten. Met mijn rolmaatje mat ik de afmetingen en sporenpatroon en noteerde het in mijn notitieboek. Op dat moment kwam een jeep met gewapende militairen langs die jacht maakten op stropers. De luitenant vroeg wat ik aan het doen was en ik legde uit dat het een leeuwenprent van een volwassen mannetje was van ongeveer 150 kg, 1.90 lang (+ staart van 80 cm) schouderhoogte 105 cm en 5 jaar oud. Hij wordt vergezeld door 3 vrouwtjes en 2 jongen, dat had ik gezien aan de verschillende sporen. Hij was stomverbaasd en daarna sprak hij even in het Swahili met Olikipanoi en daarna vertrokken ze. ’s Avonds werd ik opgehaald uit het Masai dorp en de luitenant bracht mij naar een luxe lodge waar een heel peloton soldaten zat te wachten. Ik moest ze lesgeven in spoorzoeken! Elke avond genoot ik van een geweldig diner en daarna moest ik weer lesgeven, toegespitst op forensisch onderzoek in het veld. Mijn bijnaam werd daar Mzeh Bart. Spoorzoeken is een universele kunst, van mieren en rupsen tot olifanten en kangoeroes. Een oude indiaan zei ooit: een spoor is een ketting; aan de ene kant de spoorzoeker, aan de andere kant de maker van het spoor zo zijn we onverbrekelijk met elkaar verbonden. Dit allemaal dankzij goede leermeesters.”

Ook op het gebied van search and rescue is Bart een specialist en zijn zintuigen vertellen hem na jaren training of er bijvoorbeeld een vogel in bladeren ritselt, of er een muis rond rent of er een wolf in de buurt is. Hij heeft meerdere malen geholpen met het opsporen van vermiste personen en heeft meerdere boeken geschreven hierover.

De transfer of training zit hem wat Bart betreft vooral in de discipline om zowel fysiek als ook mentaal fit te blijven en het credo van Dick van Winden: ‘de Hel is geen plek om te rusten’ neemt hij hierin letterlijk mee. Vandaar ook dat Bart ook op deze leeftijd nog steeds zeer fit is.

Hier en nu:

Bart geeft aan blij te zijn wanneer zijn vrouw en hijzelf weer terug kunnen naar Canada en mogelijk ook niet meer terug te keren naar Nederland in de toekomst. Gelet op de ruimte die hij hier heeft, in vergelijking met Canada, heel begrijpelijk. Bovendien is hij in Canada, waar het dichtstbijzijnde dorp Whitehorse op 200 km ligt, nu druk zat met allerlei dingen.

Ga maar na, hij verzorgt in Atlin (ten tijde van de Goldrush in 1898 10.000 inwoners, nu slechts 250 personen) nog looptraining, geeft les aan de basisschool met 28 kinderen in bijvoorbeeld kajakken en zwemmen = rivercrossings, hakt zijn eigen houtvoorraad, jaagt en vist voor voedsel, geeft karate en tai-chi lessen.

Bij zijn huis heeft hij een groentetuin die afgeschermd is voor het grote wild en wil zelf ook regelmatig nog de bush in. Hij laat ook een filmpje zien waarin vogels en eekhoorns uit zijn hand eten, een beer naast zijn terras rond struint, herten op korte afstand van hem rustig staan te kijken. Prachtig om te zien en Bart legt uit dat hij zo verbonden is met de natuur, dat de dieren ook aanvoelen dat hij ze geen kwaad wil doen. Ook daarin hebben de lessen van de Indianen hem veel geleerd. Een mooi filmpje (Trainingskamp voor bejaarde vijfkampers) is te zien op zijn eigen website : www.bartdehaas.com

De foto’s van zijn boeken geven ook de ISBN nummers, dus mocht u meer van hem willen weten en leren, bestellen zou ik zeggen!

Bart, dankjewel voor je mooie verhalen en ik hoop dat jullie eind maart terug kunnen keren naar je prachtige woonplek in Canada!


Reis door de grote leegte

een zware beproeving in de Canadese wildernis

ISBN: 9789402149364

Kampvuur in berenland

bizarre en hilarische wildernisavonturen

ISBN: 9789402149371

De verborgen weg van Karate-do

ISBN: 9789402162820

Dienstmakkers

Handboek voor den afgezwaaide militair

ISBN: 9789402184532

Publicatiedatum: 03 maart 2021, update 08 maart 2021